ورود به سایت جدید گروه مشاوران شهر

خلاق دات آی آر

www.khallagh.ir

 گروه خدمات سایت کارآفرینی خلاق دات آی آر

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

  پایگاه انتخاب رشته دانشگاه  سراسری ۸۹

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

علاقمندي به رشته‌هاي دانشگاهي

بر اساس شواهد موجود در مراكز مشاوره يكي از بهترين مسايلي كه براي دانشجويان مشكلات روحي مختلف ايجاد مي‌كند نداشتن علاقه به رشته تحصيلي كه عمدتاً به عدم آشنايي آنها در زمان انتخاب رشته برمي‌گردد. اگر رشته تحصيلي بر علايق و رغبت‌هاي واقعي فرد منطبق نباشد، دانشگاه علاوه بر اينكه نمي‌تواند موجب القاء فكري و شخصيتي در او شود بلكه باعث خستگي روحي و جسمي در او مي‌گردد.

آن چه كه توسط سازمان سنجش به داوطلبان كنكور سراسري توصيه مي شود اين است كه داوطلبان مي‌بايست كد رشته هاي انتخابي خود را به ترتيب علاقه مندي در فرم انتخاب رشته درج نمايد. مطلب مهمي كه در اين توصيه كوتاه به چشم مي خورد، پر نمودن فرم انتخاب رشته به ترتيب «علاقه مندي است. اصولاً علاقه به معني ترجيح ميان اشياء مختلف هنگام تصميم گيري است. به عبارتي ديگر علاقه نوعي انگيزه بالفعل است. علاقه و رغبت ياد گرفتني هستند و بر اثر تعامل با محيط خارج حاصل مي‌شوند. علاقه زماني بوجود مي آيد كه انسان چيزي را دوست بدارد، آن را مورد توجه قرار دهد، درباره آن بيانديشد و از آن لذت ببرد. نتايج تحقيقات مختلف نشان مي دهد كه هر چه سن فرد بالاتر مي رود، رغبت هوش و استعداد را نيز تحت تأثير قرار مي دهد بطوري كه اگر فردي انگيزه كاذبي در انتخاب رشته داشته باشد علايق وي نيز بطور كاذب تغيير خواهد يافت. به عنوان مثال فردي ممكن است در اثر القاء ديگران نسبت به يك رشته‌ي خاص بصورت كاذب علاقه مند شود و آن را بعنوان ادامه تحصيل انتخاب كند ولي پس از فارغ‌التحصيلي متوجه شود كه آن رشته با روحيات او منطبق نبوده است. متأسفانه در ميان جامعه ما در اثر باورهاي غلط بعضي از افراد، علاقه مندي كاذبي نسبت به رشته هايي همانند علوم پزشكي، مهندسي، حقوق و … وجود دارد.

بر اساس شواهد موجود در مراكز مشاوره يكي از بهترين مسايلي كه براي دانشجويان مشكلات روحي مختلف ايجاد مي‌كند نداشتن علاقه به رشته تحصيلي كه عمدتاً به عدم آشنايي آنها در زمان انتخاب رشته برمي‌گردد. اگر رشته تحصيلي بر علايق و رغبت‌هاي واقعي فرد منطبق نباشد، دانشگاه علاوه بر اينكه نمي تواند موجب القاء فكري و شخصيتي در او شود بلكه باعث خستگي روحي و جسمي در او مي‌گردد.

جهت ارزيابي علايق و رغبت ها نيز پرسشنامه‌هاي استاندارد روانشناختي وجود دارد. آگاهي از انواع مختلف علايق مي توانند در انتخاب رشته تحصيلي كمك كننده باشد. رغبت‌ها و علايق را مي توان به شيوه‌ي زير تقسيم بندي كرد:

1- رغبت علمي: نشان دهنده كشف حقايق و درك واقعيات جديد است. تحصيل در رشته هائي همچون علوم پايه و علوم پزشكي مستلزم داشتن علاقه علمي است.

2- رغبت هنري: اين نيرو بيشتر در افرادي يافت مي شود كه به خلق آثار هنري مي پردازند و به رشته هاي گروه هنر و معماري روي مي‌آورند.

3- رغبت ادبي: رغبت فرد به نوشتن، نظم و نثر و بررسي ادبيات و شعر را بيان مي‌كند.

4- رغبت به خدمات اجتماعي: تمايل فرد به كمك رساني و يا حل مشكلات مردم را بيان مي نمايد. انتخاب رشته هايي همانند مددكاري اجتماعي، پرستاري، علوم پزشكي، روان شناسي، مشاوره، حقوق و رشته هاي تربيت دبير بيشتر به اين تمايل بر مي گردد.

5- علاقه به محاسبات و كار با اعداد و ارقام: حضور موفق در شعبه هاي مختلف رشته رياضي، مهندسي، حسابداري، بانكداري و اقتصاد بستگي به ميزان علاقه شما در كار كردن با اعداد و ارقام دارد.

6- رغبت به كار در فضاي باز: موفقيت در رشته هايي همانند تربيت بدني، نقشه برداري، مهندسي كشاورزي و جنگلداري تا حدود زيادي به وجود اين نوع علاقه در فرد بستگي دارد.

7- رغبت مكانيكي-صنعتي: اين رغبت بيشتر از ويژگي هايي همچون صحت و دقت در حركت، آگاهي از روش كار با ابزارها، مهارت و استدلال منطقي تشكيل شده است. از جمله رشته هايي كه موفقيت در آنها بستگي به وجود اين نوع رغبت دارد را مي توان از رشته هاي فني مهندسي، دندانپزشكي، علوم آزمايشگاهي و… نام برد.

ممكن است فردي از توانايي هاي كافي براي كسب موفقيت در رشته اي برخوردار باشد ولي بواسطه نداشتن رغبت كافي در آن رشته موفق نشود. عكس آن حالت هم امكان پذير است. اتكاي صرف به علاقه مندي در رشته اي معين بدون در نظر گرفتن توانايي هاي واقعي اعم از توانايي علمي و جسمي مي تواند اثراث نامطلوبي در روحيه فرد بافي بگذارد.

بر اساس نتايج يك تحقيق بر روي دانشجوياني كه براي مشاوره به يكي از مراكز مشاوره دانشجويي مراجعه كرده بودند مشاهده شد آنهايي كه رشته تحصيلي شان انتخاب هاي اول، دوم و يا سوم بوده افرادي هستند كه با علاقه مندي و جديت در دانشگاه ادامه تحصيل مي دهند و موفقيت بيشتري دارند اما دانشجوياني كه رشته تحصيلي آنها انتخاب سي ام به بعد بوده كمتر به رشته خود علاقمند هستند و اين بي علاقگي را به وضوح اعلام مي دارند. بر اساس نتايج تحقيقات پژوهشگران، توانايي پيش بيني موفقيت داوطلب در طول دورا ن تحصيل در دانشگاه مستلزم توجه به عامل علاقه در پذيرش دانشجو است چرا كه بين علاقه به رشته تحصيلي و موفقيت در دانشگاه رابطه معني دار و نزديكي وجود دارد. اصولاً موفقيت دانشجوياني كه در يكي از انتخاب هاي اول خود پذيرفته شده اند (پذيرش با علاقه) از دانشجوياني كه در انتخاب هاي چندگانه بعدي پذيرفته شده اند (پذيرش از روي اجبار) بيشتر است. بر اساس آمار موجود از سال 1370 تا 1376 در مجموع تنها 14/13 درصد از ظرفيت رشته هاي دانشگاهي را افرادي اشغال كرده اند كه به آن رشته ها علاقه داشته اند. توجه به مثال هاي واقعي و ملموس زير مي تواند ضرورت توجه به علاقه در انتخاب رشته را بيشتر روشن كرد:

• در سال 1373، شاگرد اول آزمون سراسري كارشناسي ارشد در رشته فلسفه، فارغ التحصيل رشته مهندسي عمران بود. بنا به گزارشات موجود تعداد زيادي از مهندسان وجود دارند كه براي دوره‌هاي كارشناسي ارشد به رشته هايي همانند فلسفه، منطق، و علوم سياسي روي مي آورند. اين مطلب نشان دهنده اين است كه اين افراد ديگر مجبور نبودند تا 4 سال از بهترين ايام زندگي خود را صرف رشته اي ديگر كنند بدون آنكه به آن علاقه داشته باشند.

• دانشجوي مستعد و تيزهوشي كه در رشته مهندسي عمران در يكي از بهترين دانشگاههاي تهران پذيرفته شده بود پس از 6 ترم مشروطي اخراج شد. او به جاي شركت در كلاس هاي درسي خود در دانشكده فني، در كلاس هاي فوق ليسانس ادبيات شركت مي كرد. وي اگر در هنگام انتخاب رشته «ادبيات» را انتخاب كرده بود يقيناً در اين رشته موفق مي شد و مي توانست مدارج عالي را تا آخرين سطح بپيمايد.

• دانش آموزي بسيار با هوش با اصرار فراوان والدين خود در يكي از رشته هاي مهندسي پذيرفته شد ولي پس از شروغ تحصيل چون به رشته هنر علاقه فراواني داشت با مشكلات زيادي مواجه شد. او پس از 3 ترم پياپي مشروطي بعلت بي علاقگي به رشته مهندسي به ناچار تغيير رشته داد و هم اكنون در يكي از رشته هاي هنر پس از تحمل مشكلات فراوان به تحصيل ادامه مي دهد. براستي او اگر از همان ابتدا و با توجه به علايق و استعدادهاي خود انتخاب رشته مي كرد شايد با اين مشكلات مواجه نمي‌شد.

• شخصي پس از چند ترم تحصيل در رشته پزشكي با افت شديد علمي مواجه گرديد. در بررسي بعمل آمده نتايج نشان داد كه او در كلاس هاي درسي خود شركت نمي كند. بلكه به حدي به ادبيات و زبان انگليسي علاقه مند است كه در حد تخصصي در آموزشگاههاي مختلف زبان شركت مي كند. او پس از 5 سال تحصيل در رشته پزشكي فقط توانست به اندازه 2 سال درس بخواند و حدود 6 ترم از دوستان هم ورودي خود عقب افتاد. آيا اگر از همان ابتدا زبان انگليسي را در دانشگاه انتخاب نموده بود اكنون در مدارج بالاي علمي زبان انگليسي به سر نمي برد؟

بر اساس نتايج يك تحقيق حدود 20 درصد از دانشجويان سال آخر رشته پزشكي تمايل به فعاليت در حرفه هايي غير از پزشكي نموده اند. بسياري از فارغ التحصيلان علوم پزشكي با داشتن مدرك دكترا بجاي طبابت و فعاليت در امور درماني به تدريس خصوصي در دروس زيست شناسي، شيمي، و… مشغولند. اين در حالي است كه هنوز بعضي از مناطق محروم كشور نياز وافر به پزشك دارد. براستي اگر آنها از ابتدا به تدريس اين رشته ها روي مي آوردند و رشته هاي دبيري را انتخاب مي نمودند آيا باز هم 7 سال از بهترين لحظات زندگي آنها در پزشكي تلف مي شد؟

• مثال هايي از اين دست بسيارند و خود شما نيز تا كنون با افرادي اينچنين مواجه بوده ايد. آري، علاقه واقعي در راستاي انگيزه واقعي است. چنانچه علاقه بر اساس انگيزه واقعي شكل گيرد و عوامل فردي و امكانات اجتماعي در آن با واقع بيني لحاظ گردد يكي از مهمترين عوامل مؤثر در انتخاب رشته است. مطلب مهم اين است كه شناخت دقيق و درست از رشته هاي دانشگاهي نقش مهمي در انتخاب رشته دارد. چرا كه علاقه بدون شناخت نمي تواند كارساز باشد.

منبع: شبكه رشد

دختران بعد از دانشگاه به كجا مي روند؟

مريم يارقلي

گروهي از زنان فارغ التحصيل وارد بازار كار مي شوند و بنابر شرايط حاكم به فعاليت مي پردازند اما گروه ديگر ترجيح مي دهند كه شاغل نباشند و در خانه بمانند. بنابراين اين تعداد تخصص را در دانشگاه كسب كرده اند اما آن تخصص را براي جامعه به خدمت نگرفته اند و اين در دراز مدت به ضرر جامعه خواهد بود.

براساس آمارهاي موجود، در كنكور سال گذشته دختران با 63 درصد پذيرش و پسران با 37 درصد توانسته اند به دانشگاه راه پيدا كنند( گزارش اول) كه اين افزايش چشمگير دختران در دانشگاه موضع گيري هاي متفاوتي را در سطح جامعه به همراه دارد. ( گزارش دوم)

برنا در گزارشي علت افزايش حضور دختران در دانشگاه طي سال هاي گذشته را مورد بررسي قرار داد( گزارش سوم) و گزارش بعدي نشان داد كه نحوه انتخاب رشته دختران تاثير زيادي بر ميزان قبولي آنها دارد ( گزارش چهارم) ...و حال سوال اين است كه اين روند چه نتايج مثبت و منفي را براي جامعه به همراه خواهد داشت؟

اعتماد مردانه به تخصص زنانه؟!

براي خيلي از دختران تصاحب 64 درصد سهميه دانشگاه ها يك موفقيت بزرگ محسوب مي شود. اما اين تصاحب در ادامه زندگي گاه آنچنان تاثيرات مثبت و گاه مخربي را بر جا مي گذارد كه تا پايان عمر دوران دانشگاه و تحصيل در خاطر مي‌ماند.

و اين در حالي است كه سياست گزاران فرهنگي و آموزشي هيچ توجهي به توانايي ها، ظرفيت ها و محدوديت هاي فيزيكي، اجتماعي و فرهنگي دانشجويان نكرده و نمي كنند و برنامه مشخصي براي هر يك از دو جنس زن و مرد در محتواي آموزشي و حرفه پس از آن ندارند.

مهتا بيگدلي، مهندس كشاورزي است. روزي با هزار اميد و علاقه وارد دنياي تحصيل شد و حال بعد از گذشت 4 سال از فارغ التحصيلي سرگردان پيدا كردن كاري متناسب با رشته‌ي تحصيلي‌اش است او به خبرنگار اجتماعي برنا مي‌گويد: شب و روزم را براي كنكور گذاشتم و يك سال تمام درس خواندم تا در دانشگاه قبول شدم و وقتي هم در دانشگاه قبول شدم با كلي هزينه شهريه و خوابگاه و كتاب روبرو بودم كه واقعا دردسر ساز بود.

وي مي افزايد: تمام خرجم را مادرم داد و من به اميد روزي كه كار مورد علاقه ام را پيدا مي كنم و از شرمندگي مادرم در مي‌آيم به تحصيلم ادامه دادم. اما بعد از فارغ التحصيلي متوجه شدم كه دنياي كار آن چنان هم با من روي سازگاري ندارد.

اين مهندس كشاورزي مي‌گويد: بعد از فارغ التحصيل شدن تصميم داشتم به پرورش گياه رو بياورم ولي هزينه ايجاد گلخانه را نداشتم. دنبال وام رفتم گفتند بايد در نوبت بماني. چندين جا كارورزي كردم ولي هيچ كس مرا به عنوان يك زن مهندس نپذيرفت. من تخصصم از خيلي از آقاياني كه برايشان كارورزي مي‌كردم بيشتر بود ولي آنها نمي‌خواستند قبول كنند كه يك زن از آنها تخصصش بيشتر است و مي‌تواند به عنوان مدير آنها انتخاب شود.

شكل گيري چنين اعتقاداتي سبب شده است همراه با افزايش زنان تحصيل كرده، اشتغال زنان در مشاغل دفتري و خدمات اجتماعي به تدريج افزايش يابد. به طوري كه در حال حاضر هم بخش خدمات و كارمندي بيشترين سهم را در اشتغال زنان دارد.

هم اكنون سهم زنان شاغل تحصيلكرده از كل اشتغال 22 درصد است كه در مقايسه با سهم 9/7 درصدي مردان تحصيلكرده بسيار بالاست. اين در حالي است كه سهم مردان مدير از كل اشتغال بيشتر از زنان است. به طوري كه در حال حاضر 97 درصد پست هاي مديريت كشور در اختيار مردان قرار دارد.

سيد جعفر حق شناس مدير گروه مطالعات زنان و خانواده پژوهشگاه باقرالعلوم و پژوهشگر حوزه زنان در اين باره به خبرنگار اجتماعي برنا مي‌گويد: نفس حضور خانم ها در دانشگاه مثبت و مسيري براي كسب دانش و مهارت تلقي مي‌شود اما بايد به اين موضوع توجه شود كه رشته‌هاي تحصيلي متناسب با نقش‌ها، توانمندي‌ها و ويژگي‌هاي آنها باشد.

وي مي‌افزايد: دختران بعد از فارغ التحصيل شدن به دو دسته تقسيم مي‌شوند؛ گروهي وارد بازار كار مي‌شوند و بنابر شرايط حاكم به فعاليت مي‌پردازند اما گروه ديگر ترجيح مي‌دهند كه شاغل نباشند و در خانه بمانند. بنابراين اين تعداد تخصص را در دانشگاه كسب كرده‌اند، اما آن تخصص را براي جامعه به خدمت نگرفته اند و اين در دراز مدت به ضرر جامعه خواهد بود.

حق شناس تاكيد كرد: از سوي ديگر عاملي براي برهم زدن توازن به حساب مي‌آيد چرا كه در سال‌هاي آتي به دليل تمايل بيشتر پسران به عرصه‌هايي كه سودآوري اقتصادي و ريسك پذيري و امكان رقابت در آن جدي‌تر باشد با پسراني روبرو هستيم كه تخصص دانشگاهي يك حرفه‌ي خاص و ويژه را ندارند...

زنان تحصيل كرده؛ نيروي كار ارزان

به اعتقاد بسياري از كارشناسان نبود زمينه‌هاي اجتماعي و قانوني كافي براي جذب زنان تحصيل‌كرده در پست‌هاي مديريتي و مشاغلي كه شايستگي آن را دارند، موجب بالا رفتن سطح مطالبات زنان در جامعه شده‌است.

اين در حالي است كه مانوئل كاستلز يكي از دانشمندان علوم اجتماعي معتقد است: «وقتي زنان تحصيل كرده در جامعه زياد شود به تبع آن برخورداري از درآمد و استقلال اقتصادي براي خود فراهم مي‌كنند كه اين درآمد و استقلال اقتصادي احتمالا باعث تغيير ساختار اقتدار در خانواده‌ي هسته‌اي مي‌شود و هم زمان با افزايش اين امكانات ساختار اقتدار در خانواده هم تغيير مي‌كند كه اين اقتدار كاهش تعهد و مديريت مردان را به دنبال دارد.»

بنابر نظر كارشناسان اقتصادي در برنامه‌هاي توسعه تلاش مي‌شود تا مشاركت زنان در بازار كار افزايش يابد و زن به عنصري توليدكننده، مشاركت كننده و در عين حال برخوردار شونده از مواهب توسعه تبديل شود.

به طوري كه با افزايش فرصت‌هاي شغلي براي آنان، سطح فرهنگ و آموزش جامعه ارتقا مي يابد، زنان با كسب درآمد مستقل به بهبود وضعيت تغذيه و بهداشت خانواده ها كمك مي‌كنند و ميزان باروري نيز كاهش مي‌يابد.

اما محمد حسين پناهي، جامعه شناس به خبرنگار اجتماعي برنا مي‌گويد: معمولا خانم‌هاي تحصيل‌كرده نيروي كار ارزان محسوب مي‌شوند و به طور غير مستقيم بهره‌برداري را پايين مي‌آورند چرا كه اگر نيروي كار ارزان در اختيار واحدهاي اقتصادي نبود آنها تكاني به خود مي‌دادند و تلاش مي‌كردند بهره‌وري‌شان را بالا ببرند.

اين عضو هيئت علمي دانشگاه علامه مي‌افزايد: ولي با وجود نيروي كار ارزان آنها حقوق كمتري را پرداخت مي‌كنند شايد نيروهاي ارزان براي اقتصاد خوب باشد اما معلوم نيست در بلند مدت عامل توسعه اقتصادي باشد و باعث از دست رفتن فرصت‌هاي شغلي از آقايان مي‌شود.

اين درحالي است كه عده‌اي معتقدند علاوه بر نيروي ارزان بودن زنان با افزايش حضور دختران در دانشگاه، امكان جنسيتي شدن تخصص‌ها وجود دارد و بايد به يك سري تخصص‌هاي خاص كه از لحاظ نظري و عملي شرايط ويژه‌اي دارند نگاه متفاوت‌تري شود.

منبع: برنا نيوز

عوامل مؤثر بر انتخاب رشته در كنكور

لحظات انتخاب، لحظاتي حساس هستند، چرا كه با تصميم گيري درباره‌ي روش يا پديده‌اي خاص، فرد سرنوشت خود را رقم مي‌زند.
عوامل متعددي بر انتخاب رشته دانشگاهي تأثير مي‌گذارند. بعضي از اين عوامل به فرد و برخي ديگر به جامعه برمي‌گردند؛ مهم ترين عوامل مؤثر در انتخاب رشته تحصيلي و دانشگاه محل تحصيل در اين مقاله بررسي شده‌است.

هر كس در زندگي بارها دست به انتخاب مي زند. چرا كه انتخاب يكي از مهم ترين فعاليت هاي انسان است. انسان با انتخاب هاي خود مسير زندگي اش را تعيين مي كند. انسان آزاد آفريده شده و به وي اين اختيار داده شده است كه در بسياري از موارد آنچه را كه مناسب مي داند برگزيند. 

 لحظات انتخاب، لحظاتي حساس هستند. چرا كه با تصميم گيري درباره روش يا پديده اي خاص، فرد سرنوشت خود را رقم مي زند. انتخاب در زندگي از اهميت بالايي برخوردار است. با انتخاب درست مي توان از منابع (مادي، مالي، انساني و اطلاعاتي) به شيوه اي مناسب بهره برداري كرده و از اتلاف اين منابع جلوگيري كرد. انتخابي كه مبتني بر اطلاعات و بينش باشد مي تواند به تصميم گيرنده در جلوگيري از ضايع شدن منابع كمك كند. از طرف ديگر به خاطر آن فرد تصميم گيرنده، بايد نسبت به انتخاب خود پاسخگو باشد، بنابراين انتخاب صحيح مي تواند به امور پاسخگو بودن و مسووليت پذيري كمك كند. 

 عوامل متعددي بر انتخاب رشته دانشگاهي تأثير مي گذارند. بعضي از اين عوامل به فرد و برخي ديگر به جامعه برمي گردند؛ مهم ترين عوامل مؤثر در انتخاب رشته تحصيلي و دانشگاه محل تحصيل به شرح زير است. 

 ● علاقه 

 يكي از مهم ترين مسايلي كه هنگام انتخاب رشته بايد مورد توجه قرار گيرد علاقه فرد است. ميل و علاقه در هر كار سبب مي شود شخص با انرژي بيشتري فعاليت كند. بسياري از دانشجويان به خاطر آن كه به رشته تحصيلي خود علاقه نداشته اند، ترك تحصيل كرده اند و تعدادي ديگر نيز نتوانسته اند در رشته خود موفق باشند. 

 داوطلبان دانشگاه ها بهتر است قبل از هر چيز زمينه علايق خود را شناسايي كنند و هنگام انتخاب رشته به آن توجه داشته باشند. 

 ● شناخت 

 در صورتي علاقه به رشته مي تواند افراد را در انتخاب رشته صحيح ياري كند كه از رشته هاي تحصيلي و مراكز آموزشي آگاهي داشته باشد. شناخت و آگاهي داشتن از رشته تحصيلي سبب ايجاد انگيزه در فرد مي شود. بعضي افراد نسبت به رشته ها و دانشگاه هايي ابراز علاقه مي كنند، ولي وقتي مشغول به تحصيل مي شوند، احساس مي كنند كه در انتخاب خود دچار اشتباه شده اند. دليل اين امر نداشتن اطلاع و آگاهي مناسب از رشته هاي تحصيلي و مراكز آموزشي است. 

 ● توانايي علمي 

 در حال حاضر تعداد داوطلبان از ظرفيت دانشگاه ها بيشتر است. بنابراين همه داوطلبان نمي توانند ادامه تحصيل دهند. آنان بايستي در آزمون شركت كنند. برحسب توانايي داوطلبان به آن ها اجازه داده مي شود به رشته هاي تحصيلي خاصي وارد شوند. اگر همه افراد مي توانستند وارد دانشگاه شوند شرايط فرق مي كرد اما در حال حاضر افراد بايد براي ورود به دانشگاه مورد ارزشيابي قرار گيرند. درست است كه علاقه فرد يكي از مهم ترين ملاك هاي انتخاب رشته است اما توانايي فرد نيز تعيين كننده است. از آن جا كه در مسابقه ورود به دانشگاه هميشه افرادي كه توانايي بيشتري دارند انتخاب مي شوند، لازم است داوطلبان به نمرات خود توجه كرده و با واقع بيني هرچه بيشتر رشته و محل تحصيل خود را انتخاب كنند. 

 ● توان اقتصادي خانواده ها 

 گاهي اوقات لازم است كسي كه در دانشگاه پذيرفته مي شود براي تحصيل به شهري مسافرت كند كه از محل اقامتش دور است. از طرف ديگر تحصيل در رشته هاي مختلف هزينه هاي متفاوتي را دربردارد. رشته هاي شبانه و دانشگاه هاي غيرانتفاعي نيازمند وضعيت اقتصادي مناسب خانواده ها است. بنابراين افرادي كه قادر به تأمين هزينه رشته ها و دانشگاه ها هستند مي توانند آن ها را انتخاب كنند. 

 ● امكانات مراكز آموزشي 

 تعداد زيادي از مراكز آموزشي امكانات مناسبي در اختيار دانشجويان خود قرار مي دهند. به طور مثال براي دانشجويان خوابگاه تدارك مي بينند و در برخي موارد كمك هزينه هاي تحصيلي يا بن كتاب در اختيار آنان قرار مي دهند. در عوض بعضي از مراكز آموزشي و دانشگاه ها نمي توانند براي دانشجويان خود خوابگاه تهيه كرده و امكانات ديگر را برايشان فراهم آورند. توجه به اين مسأله هنگام انتخاب محل تحصيل مهم است. 

 ● آينده شغلي 

 بي شك بسياري از داوطلبان براي آن كه بتوانند شغل بهتري پيدا كنند يا اين كه احتمال اشتغال آنان افزايش يابد به دانشگاه وارد مي شوند. همه رشته هاي تحصيلي از وضعيت شغلي يكساني برخوردار نيستند. بنابراين بازار كار آن ها اشباع شده است. از طرفي بعضي از رشته هاي تحصيلي زمينه شغلي مناسبي ندارند، چرا كه يا شناخته شده نيستند يا ضرورت آن ها در حال حاضر احساس نشده است. واقع بيني و دوري از تعصب، داوطلبان را ياري مي كند رشته مناسبي انتخاب كنند. 

 ● هدف داوطلب 

 مي توان هدف هاي مختلفي را براي تحصيل در دانشگاه تصور كرد. برخي بر اين باورند كه بايد حتي الامكان تا آخرين مقطع تحصيلي ادامه بدهند و به اصطلاح تا آخر خط بروند. در اين صورت بايد به طبيعت رشته تحصيلي مورد نظر نيز توجه داشت، چرا كه امكان ادامه تحصيل در بعضي از رشته ها وجود ندارد يا اين كه فقط در كشورهاي ديگر مي توان در آن رشته تحصيلات خود را تا مقاطع بالاتر ادامه داد.
 برخي ورود به دانشگاه را راه حلي موقت مي دانند. به عبارت ديگر براي گريز از برخي مسايل و رويدادهاي آتي اين كار را انجام مي دهند. 

 به طور مثال امروزه بسياري از داوطلبان دانشگاه ها براي آن كه دوران سربازي خود را به تعويق بيندازند يا با گرفتن مدارك بالا و دريافت بورس از مؤسسات از انجام وظيفه عمومي معاف شوند تلاش خود را براي ورود به دانشگاه متمركز مي كنند. 

 بديهي است اين افراد به دنبال علاقه خود نيستند و هنگام انتخاب رشته هم، رشته ها و دانشگاه هايي را برمي گزينند كه احتمال قبول شدن خود را در آن ها زياد مي بينند. اين امر پيامدهاي منفي به همراه دارد. از جمله مي توان به افت كيفيت آموزش عالي اشاره كرد. اين عده نه تنها هنگام ورود به دانشگاه موفقيت تحصيلي چنداني نخواهند داشت بلكه روي دانشجويان ديگر نيز اثرات منفي به جاي مي گذارند. با اين كار حق كسي كه داراي علاقه و انگيزه ادامه به تحصيل در يك رشته است ضايع مي شود. 

 ● سهميه پذيرش 

 گزينش دانشجو در بيشتر رشته ها به صورت بومي در استان يا ناحيه يا قطب مي باشد. مثلاً ۷۰ درصد ظرفيت رشته هاي پزشكي دانشگاه هاي هر ناحيه مختص داوطلبان ساكن آن ناحيه اعم از داوطلبان سهميه مناطق يا نهادها بوده و ۳۰ درصد بقيه به صورت آزاد است. بنابراين پيشنهاد مي شود كه داوطلبان حتي الامكان از انتخاب محل هايي كه در خارج از مناطق بومي داوطلب است خودداري نمايند. شانس قبولي داوطلبي كه رشته هاي تحصيلي و دانشگاه هاي شهر يا استان خود را انتخاب مي كند بيشتر از داوطلبي است كه در شرايط تقريباً مشابه دست به انتخاب رشته ها و دانشگاه هاي مربوط به شهرها يا استان هاي ديگر مي زند. 

 ● آزادي عمل 

 پيش نياز هر انتخاب، آزادي عمل است. اگر دست كسي را با طناب ببندند نخواهد توانست از ميان دو شئ يكي را انتخاب كند و بردارد، بايد به داوطلبان اجازه داده شود تا در رشته تحصيلي و محل تحصيل مورد نظر خود اطلاعاتي را كسب كرده و با توجه به اين اطلاعات دست به انتخاب بزنند. 

 مشاهده شده است كه در پاره اي موارد والدين، فرزندان خود را مجبور مي كنند تا رشته تحصيلي خاصي را انتخاب كنند. اين والدين شايد به دنبال آرزوهاي خودشان هستند، آرزوهايي كه به آن ها نرسيده اند و فكر مي كنند فرزندان آن ها مسووليت دارند تا آرزوي والدين را برآورده كنند. 

 منظور از اين گفته كه والدين نبايد فرزندان خود را وادار به انتخاب رشته خاصي كنند، به هيچ وجه به معني مشاركت نداشتن آنان در سرنوشت فرزندشان نيست. داوطلبان ورود به دانشگاه بايد از افراد مختلف از جمله پدر و مادر كمك بگيرند و از تجربيات آنان در انتخاب رشته استفاده كنند. 

 علاقه فرد به رشته، مهم ترين عامل انتخاب رشته است. نبايد به هنگام انتخاب رشته تفكر داوطلب اين باشد كه به هر قيمت در دانشگاه قبول شود.

منبع: روزنامه جوان

  وقتی فکر می کنم موفقیت را درنگاه چشمانم می بینم موفقیت را در نگاه

 چشمانت جستجو کن...

 مهارت تفکر خلاق (سی.تی.اسC.T.S)

مدرس

علی حیدری نظامی فرد

تفكر خلاق
تفكر خلاق يعني : با ايجاد ارتباط بين چيزهاي بي ارتباط يك راه تازه براي حل مسئله پيدا كردن تقويت تفكر خلاق ما را در تصميم گيري بهتر و حل مسئله كمك مي كند و ما را از بن بستهاي زندگي خارج مي نمايد ، تفكر خلاق نه تنها شخص را قادر مي سازد كه از تجربيات قبلي خود استفاده نمايد و آن را با موفقيتهاي تازه ارتباط دهد. بلكه قادر خواهد بود ارتباط بين چيزهايي كه قبلاً با هم بي ارتباط بوده اند را پيدا كند كه از نظر خود فرد تازه و معنادار مي باشد همچنين مي تواند از روشهاي غير سنتي براي حل مسئله استفاده كند و فراتر از اطلاعات گام بردارد. ويژگي‎هاي افراد خلاق: 1 ـ افراد خلاق افرادي هستند باهوش بالاتر از متوسط 2 ـ افراد خلاق علاقمند به نوآوري، پيچيدگي و اتخاذ تصميم مستقل هستند. 3 ـ براي افراد خلاق پديده‎ها و اشياء پيچيده به اشياء و پديده‎هاي ساده ارجحيت دارد. 4 ـ افراد خلاق مايل‎اند خود تصميمي مستقل اتخاذ كرده از پيروي و اطاعت از ديگران تا حدي دوري مي‎كنند. 5 ـ افراد خلاق مي‎توانند ميان جنبه‎هاي مختلف پديده‎ها وحدت ايجاد كنند. 6 ـ ميان افكار مختلف و جنبه‎هاي كلامي و غيركلامي و نيز جنبه‎هاي عيني و ذهني ارتباط و هماهنگي برقرار كنند. 7ـ افراد خلاق مي‎توانند از يك پديده جزئي يك قاعده استخراج كرده از يك قاعده يك راه حل جزئي و عيني استنتاج كنند. 8 ـ افراد خلاق مي‎توانند ميان تفكر منطقي و تفكر غيرمنطقي يا پديده‎هاي خيالي و پديده‎هاي عيني نيز هماهنگي ايجاد كنند. 9 ـ افراد خلاق با انگيزه‎هاي دروني بيشتر سروكاردارند تا با محركهاي بيروني مثل شهرت، پول، مقام و تحسين شرايط ابراز تفكر خلاق : 1-داشتن آزادي در ابراز عقيده : فرد بايد بتواند به راحتي و بدون هيچ اضطراب و ترسي عقايد خود را بيان كند. 2-داشتن اعتماد به دانش و مهارتهاي شخصي : شخص بتواند با تكيه و اعتماد به آموخته هاي خود چيزهاي منحصر به فرد بيافريند ولي نبايد انتظار كشف عجيب و بزرگ را داشته باشد. 3-داشتن فرصت و زمان كافي : محدوديت زماني مي تواند فشاري ايجاد كند كه مانع از تقويت تفكر خلاق شود. چرا كه زمان فقط براي يادگيري اهداف از قبل تعيين شده ، مشخص گرديده است. 4-مهم دانستن اشتباهات : خود اشتباهات نيز مهمند . چرا كه تفكر را به جلو هدايت مي كنند و براي پرورش فكر ، حياتي هستند. 5-كسب موفقيت : بدست آوردن موفقيتهاي جديد باعث يادگيري راههاي تازه شده و به پرورش اعتماد به نفس شخص و بروز احساس توانائي (من مي توانم) كمك مي كند. توصيه هاي عملي به والدين جهت پرورش تفكر خلاق : تقويت تفكر خلاق براي رشد فعلي و آينده كودك و جامعه ضروري است. بنابر اين آموزش و پرورش كودكان ما بايستي به نحوي باشد كه روحيه خلاقيت و نوآوري را در آنها ايجاد نمايد. 1-طرح سوالاتي كه كودك را به حدس زدن و ايجاد تفكر در مورد علل و معلولها تشويق كند : مثلاً وقتي خورشيد به گياه نمي تابد چه اتفاقي مي افتد؟ 2-كمك گرفتن از كودك در يافتن پاسخ سوالات : مثلاً با كودك به جستجوي جواب در بين كتابها بپردازيم. 3-ايجاد زمينه گفتگو و نظر خواهي از كودك در خصوص بعضي تصميمات ساده : مثلاً براي رفتن به خريد از كودك بپرسيم بهتر است با چه وسيله اي (ماشين شخصي ، پياده يا وسيله نقليه عمومي) به آنجا برويم ؟ و دليل جوابش را هم بپرسيم. 4-جدي گرفتن ايده هاي كودكان و عمل كردن توسط خود كودك : به تمام افكار كودك گوش داده و آنها را مهم بدانيم و خود كودك را به عملي كردن افكارش تشويق كنيم. 5-همراه كردن كودك در فعاليتهاي ساده و روزمره: مانند خريد رفتن ، كار در آشپزخانه و يا باغچه و .... 6-طرح بازيها معما گونه براي كودك : بين خلاقيت و بازي ارتباط بسياري وجود دارد. چرا كه در هر دو توانائي نگاه كردن به مساله از راههاي مختلف ، توانائي جستجو در مفاهيم تازه ، توانائي نگاه كردن به مساله از راههاي مختلف ، توانائي جستجو در مفاهيم تازه ، توانائي آفرينش و بازآفريني ، انتخاب و گزينش بين راههاي مختلف ، وجود دارد. 7-استفاده از تشويقهاي كلامي : مثلاً به كودك بگوئيم : چه فكر خوبي ، تو هميشه ايده هاي تازه اي داري و .... 8-ايجاد فرصت كافي براي انديشيدن و پرورش فكر كودك : مثلاً چراغ قوه اي را باز كنيد و بعد با دادن فرصت كافي از كودك بخواهيد كه آن را دو باره به شكل اول در آورد. 9-صحبت از تجارب خود : تجارب بزرگتها براي كودكان آموزنده و مفيد مي باشد. آنها مي توانند با كسب اين تجارب مهارتها و راههاي تازه اي جهت حل مسئله پيدا كنند. 10-آشنا ساختن با خصوصيات فرهنگي و مانوس ساختن كودك با محيط اجتماعي : با ايجاد علاقه و آشنائي كودك نسبت به داستانهاي آموزنده و مراسم خاص و همچنين چگونگي درست كردن انواع صنايع دستي مي توان ضمن آشنايي كودك با فرهنگ و محيط اجتماعي باعث باز شدن فكر و يادگيري بهتر او شد. آموزش مهارت تفکر خلاق  مدرس علی حیدری نظامی فرد طول دوره ۱۰ ساعت شهریه ۴۰ هزار تومان هفته ای یک جلسه هر جلسه دو ساعت نحوه آموزش:نشست ایده پردازی و ارائه سمینار توسط فراگیران هزینه دوره :۴۰ هزار تومان جهت کسب اطلاعات بیشتر با روابط عمومی "گروه مشاوران شهر "،شماره تلفن های ۶۶۰۸۲۶۰۰تماس حاصل فرمایید  E_mail:shahrgroup@yahoo. com  شماره پیامگیر دفتر گروه مشاوران شهر:8858646-0935 نشانی صندوق پستی: تهران 138-13465

تفکر خلاق

در اين مقاله قصد داريم دو مهارت مهم را در زندگي يعني توانايي تفکر خلاق و توانايي ارتباط موثر، مورد بررسي قرار دهيم و اجزاء هر کدام را بشناسيم.

توانايي تفکر خلاق:

اين نوع تفکر، هم به حل مساله و هم به تصميم‌گيري‌هاي مناسب کمک مي‌کند. با استفاده از تفکر خلاق، راه‌حل‌هاي مختلف مساله و پيامدهاي هر يک از آنها بررسي مي‌شوند. اين مهارت، ما را قادر مي‌سازد تا مسائل را از وراي تجارب مستقيم خود ببينيم و حتي زماني که مشکلي وجود ندارد و تصميم‌گيري خاصي مطرح نيست، با سازگاري و انعطاف بيشتري به زندگي روزمره بپردازيم.

هم‌چنين تفکر خلاق موجب مي‌شود مسايل و مشکلات را از زواياي مختلف مورد بررسي قرار داده و راه‌حل‌هاي تازه‌اي براي مشکلات‌مان پيدا کنيم. با استفاده از اين مهارت، تصميم‌گيري‌هاي ما مناسب‌تر انجام مي‌شوند و مسايل به‌طور عملي‌تر حل خواهند شد. توانايي تفکر خلاق اجزايي دارد که عبارتند از: تفکر مثبت، يادگيري فعال به وسيله جست‌وجوي اطلاعات جديد، ابراز وجود، تشخيص حق انتخاب‌هاي ديگر براي تصميم‌گيري، تشخيص راه‌حل‌هاي جديد براي مشکلات

 براي ايجاد يا پرورش تفکر خلاق مي‌توان از روش‌هاي زير استفاده کرد:

1- خلق مطالبي که علمي و خلاف باورهاي مرسوم و عمومي باشد. مثلا تلاش شود تا نظريات رايج قديمي را رد کرده و راه‌هاي جالب و نظريات جديدي ارايه شود.

2- با استفاده و کمک از اطلاعات قديمي، در موقعيت‌هاي مشابه، اطلاعات، حقايق و اصول تازه‌‌تري مطرح شود.

3- بررسي و تفکر در مورد مسائلي که براي انسان مجهول مانده به جاي پرداختن به دانسته‌ها و اطلاعات موجود.

4- طرح سوال‌هايي مانند چه‌طور، اگر و از چه راه‌هايي، در مورد اطلاعات و دانسته‌ها و پاسخ دادن به آنها، همين‌طور انديشيدن به راه‌هاي مختلف براي رسيدن به جواب.

5- استفاده از سوال‌هاي محرک يعني بيشتر به گزاره‌هاي پرسشي که نياز به درک عميق دارد، توجه شود هم‌چنين از سوال‌هايي که نياز به ترجمه، تفسير، تعريف، اکتشاف و تجزيه و تحليل دارد استفاده شود.

6- انديشيدن و جست‌وجو براي يافتن رازهاي هر چيز.

7- تشويق به مطالعه زندگي افراد خلاق.

8- ايجاد فرصت براي بازي کردن با اطلاعات . همچنين با استفاده از حقايق و اطلاعاتي که قبلا آموخته شده کارهاي جديدي تجربه شود.

9- تقويت مهارت‌هاي مطالعه خلاق. يعني به جاي آنکه بگوييم چه خوانده‌ايم، عقايدي را که در نتيجه خواندن به دست آورده‌ايم بيان کنيم.

10- استفاده از روش اکتشافي. در روش اکتشافي بايد به جست‌وجوي راه حل برويم. در اين روش بيش از جواب مساله، چگونگي يافتن جواب مساله مهم است.

 بدين معني که ما مي‌توانيم نظرها، عقايد، خواسته‌ها، نيازها و هيجان‌هاي خود را ابراز و به هنگام نياز بتوانيم از ديگران درخواست کمک و راهنمايي کنيم. تقاضاي کمک راهنمايي از ديگران در مواقع ضروري، از عوامل مهم يک رابطه سالم است. اجزاي توانايي ارتباط موثر عبارتند از:ارتباط کلامي و غيرکلامي موثر ، ابراز وجود، ، مذاکره، امتناع، غلبه بر خجالت، گوش دادن. همه ما براي برقرار کردن ارتباط با ديگران، صرف‌نظر از اينکه چقدر با آنها صميمي يا ناآشنا هستيم، با صحبت و گوش کردن (گفت‌وگو) ارتباط برقرار مي‌کنيم. همکلاسي‌ها، دوستان، آشنايان و خانواده همه جزء شبکه گسترده ارتباطي ما هستند که امکان پذيرش، آرامش، دانستن و احساس بهتر را براي ما مهيا مي‌کنند.

 بهبود کيفيت روابط اين شبکه، يکي از روش‌هاي بسيار مهم براي رسيدن به سلامت روان است. در حقيقت در مهارت برقراري رابطه موثر مي‌خواهيم شيوه صحيح يک ارتباط کلامي  و غيرکلامي را بياموزيم تا  بتوانيم نظرها، عقايد، خواسته‌ها، نيازها و هيجان‌هاي خود را به‌طور صحيح ابراز کرده و به هنگام نياز از ديگران درخواست کمک و راهنمايي کنيم. ضعف در مهارت‌هاي اجتماعي مشا بسياري از آسيب‌ها است. از جمله: ترک تحصيل، کم‌سوادي، فقدان موفقيت تحصيلي، خشونت، بزهکاري و اعتياد.

به‌طور کلي ضعف در مهارت‌هاي اجتماعي هم چون توانايي برقراري ارتباط موثر در کودکان و نوجوانان، علت رفتارهاي پرخاشگرانه يا گوشه‌گيري و انزواست. اين افراد پرخاشگر و ناکام و منزوي معمولا احساس حقارت کرده و عزت نفس ضعيفي دارند. به همين علت، وجود مشکلات رواني از جمله افسردگي و اضطراب در اين دانش‌آموزان زياد است. در واقع ارتباط مفهومي است که از درون فرد برخاسته و به ديگران راه يافته و از فردي به فرد ديگر منتقل مي‌شود. اولين جزء اصلي ارتباط تفهيم بوده که يک فرآيند دو طرفه است.

  يعني فرد، هم معاني پيامي را که مي‌خواهد انتقال دهد بايد بداند و بفهمد و هم بتواند به مخاطب خود بفهماند که چه مي‌خواهد بگويد و منظورش چيست. به عبارت ديگر، يک جزء ارتباط تفهيم و جزء ديگر آن تفاهم است. ارتباط به تسهيم هم نيازمند است که داراي جوانب مختلفي است. گاهي غذاي خود را قسمت مي‌کنيم، گاهي چيزهايي را که ياد گرفته‌ايم به ديگران ياد مي‌دهيم، گاهي خبري را که شنيده‌ايم به ديگران مي‌گوييم، گاهي شادي و عواطف يا مشکلات و سختي‌ها و ناراحتي‌هاي خود را با آنها در ميان مي‌گذاريم و به اين طريق آنها نيز حمايت‌هاي عاطفي خود را با ما در ميان مي‌گذارند تا ما احساس آرامش و راحتي بيشتري کنيم.

  آموزش‌هاي مهارت ارتباط موثر حول يک مقوله کلي گوش کردن، صحبت کردن و ارتباطات غيرکلامي است. در گوش کردن، آنچه مهم است، کيفيت گوش کردن است. توجه در گوش کردن دو هدف را مدنظر دارد. اول اينکه با تمرکز، به محتواي صحبت طرف مقابل پي مي‌بريم و دوم اينکه احساس و هيجان او را درک مي‌کنيم که سهل‌انگاري در هر يک از اين موارد موجب خواهد شد ارتباط دو طرف ضعيف شود.

 منبع: موفقيت

به چه دليل بايد مهارت‌هاي حل خلاقانه مسايل را در خود تقويت كنيم؟ آيا اين كار ارزش صرف و انرژي را دارد؟ پس از آنكه ما فوايد كسب چنين مهارت‌ها و استفاده از آن را ارايه كرديم. شما مي‌توانيد به سئوال دوم پاسخ دهيد. براي جبران نقطه ضعف‌ها و نقائص آموزشي لازم است از مهارتهاي خلاقانه حل مسأله بهره جست. سيستم‌هاي مدارس ما،‌ از كلاس اول تا دانشگاه، همگي بر اين نكته تأكيد دارند كه به جاي استفاده از قدرت شگفت‌انگيز مغز براي ايجاد افكار جديد و تبديل آنها به واقعيت، به ذخيره اطلاعات بپردازيم. هميشه به ما فنون يا روش‌هاي ديكته شده حل مسأله را آموخته‌اند كه از آن به عنوان روش «كند و پرزحمت» نيز ياد شده است. ليكن امروزه ما در دنيايي زندگي مي‌كنيم كه در حال تغيير و تحول است. دنيايي بسيار پيچيده، دنيايي كه با مسايل بسيار دشوار روبروست. بنابراين همگان نيازمند كسب مهارت هاي تفكر خلاق، قابل انعطاف و دقيق هستند تا علاوه بر رويارويي با چنين مسايلي قادر به يافتن راه حل‌هايي براي پيشبرد فيزيكي و اجتماعي محيط خود باشند. با بهره گيري از تفكر خلاق، قادر خواهيم بود به آن دسته از تحولات اساسي كه مدارس ما براي توسعه آموزش براي تمامي دانش‌آموزان به آن نياز دارند، دست يابيم. به علاوه، از آنجا كه ماشين حساب و كامپيوتر به طور گسترده در دسترس عموم قرار دارد، مسايل رياضي به راحتي قابل حل بوده و نياز چنداني به محاسبه و تفكر ندارد. بسياري از مردم اشتباهاً بر اين باورند كه به وسيله كامپيوتر مي‌توان بدون بهره گيري از همان مهارت‌هاي حل مسأله، كه تا كنون مورد استفاده بوده‌اند، مبادرت به حل مسايل پيچيده نمود. ولي براي بهره جستن از امكانات كامپيوتر مي‌بايد توانايي هاي حل مسأله را در خود تقويت كنيم. اگر ما مغز خود را در مسير طرح سئوال، جستجو و تفحص، اختراع و اكتشاف و خلاقيت قرار دهيم، ميزان بهره‌وري خود را افزايش داده‌ايم. به عبارت ديگر، كامپيوتر‌ها نمي‌توانند به جاي يك مغز خلاق عمل كنند. فوايد داشتن مهارت‌هاي حل خلاقانه مسأله چيست؟ اين مهارت‌ها باعث غناي زندگي مي‌شوند زيرا از اين مهارت‌هاي تفكر مي‌توان در منزل، به هنگام تفريح و به خصوص در رابطه با ديگران استفاده كرد. مي‌توان در زمينه شغلي موفقيت‌هاي بيشتري كسب كرد و مي‌توان به شغل خود، چالش و هيجان بيشتري بخشيد. پيگيري آرزوها و احتمالات، باعث ايجاد احساسات نيروبخشي چون حس ماجراجويي، حوادث غيرمترقبه، لذت و تفريح مي‌شوند. با به كارگيري مهارت‌هاي حل خلاقانه مسأله، راه‌ حل‌هاي نوآورانه و افكار جديد براي حل مسأله يا نياز مشخص، به ذهن خطور مي كند. چنين افكاري كاملاً از راه‌ حل‌هاي معمول متمايز بوده و داراي كيفيت بالاتري مي‌باشند. از آنجا كه مهارت‌هاي حل خلاقانه مسأله به افكار تحليلي و تخيلي جهت داده و آنها را يكپارچه مي‌كند،‌ باعث ايجاد تعادل در مسير تفكر مي‌شود. همان گونه كه تفكر شهودي براي دستيابي به نتايج برتر حايز اهميت است. تفكر انتقادي و ساختاري نيز داراي اهميت مي‌باشد. با تفكر خلاق مي‌توان زندگي منحصر به فرد داشت. (يك دانش آموز دبيرستاني) اگر ما در پي يافتن راه حل‌هاي مناسب بسياري از مشكلات فرهنگي، فني، بومي، اقتصادي، آموزشي،‌ اجتماعي و سياسي دنياي صنعتي و رو به رشد خود هستيم نياز به متفكران خلاق داريم. با بهره جستن از تفكر خلاق و قابل انعطاف، رهبران و اكثر افرادي كه با يكديگر مشغول به فعاليت هستند، مي‌توانند براي حل چنين مسايلي به راهكارهاي نوين دست يابند. مهارت‌هاي تفكر خلاقانه به افراد اين امكان را مي‌دهد كه علاوه بر قبول تغييرات خود را با آن وفق دهند. آينده دنيا بستگي به جوان امروز ندارد، بلكه بستگي به خلاقيت امروز دارد. (یک دانشجوی مهندسی) تعريف و مقايسته تكنيك‌هاي حل مسأله قبل از آنكه پيشتر رويم، بهتر است در مورد استفاده دقيق از لغات و درك مفاهيم و اصطلاحات كليدي كه در موضوع حل خلاقانه مسأله مورد استفاده قرار مي‌گيرند، اطمينان حاصل نماييم. به ويژه بايد بدانيم كه خلاقيت چيست و منظور ما از لغت «مسأله» چه مي‌باشد و تفاوت حل خلاقانه مسأله با روش‌هاي متداول و معمول چيست؟ خلاقيت چيست؟ مي‌توانيم از جنبه‌هاي مختلف به خلاقيت بنگريم. آيا عاملي در محيط وجود دارد كه خلاقيت را ترغيب كند؟ آيا مجموع تمامي جريانات دروني ذهن است كه خلاقيت را مي‌سازد؟ و يا اينكه، خلاقيت نيازمند يك بازدهي عيني است، مانند توليد يك محصول يا ارايه يك برنامه اجرايي؟ ما معتقديم كه هر سه مفهوم در خلاقيت وجود دارند. خلاقيت، بازي با تخيل و امكانات است كه در حين تعامل با عقايد، افراد و محيط،‌ منجر به ارتباطات و نتايج جديد و معنادار مي‌شود. خلاقيت يك فعاليت پويا است كه ضمير خود آگاه و نيمه خود آگاه را در بر مي‌گيرد در واقع خلاقيت تمامي ذهن را در بر مي‌گيرد. ندهرمان نويسنده كتاب «ذهن خلاق» در تعريف خلاقيت چنين مي‌نويسد: به نظر من خلاقيت از نظر كلي شامل پديد آوردن يك ايده و اظهار كردن آن مي‌باشد. كه نتيجه آن وقوع يك پديده است. به منظور تحكيم قدرت خلاقيت مي‌بايد فكر يا ايده را به صورتي به كار گرفت كه تجربه از يك سو و واكنش خود شخص و سايرين از سوي ديگر باعث تقويت عملكرد شوند. با تشويق فعاليت‌هاي خلاقانه، ميزان خلاقيت در فرد افزايش مي‌يابد. هنگامي كه يك فرد خلاق بطور گسترده به مورد اجرا گذاشته مي‌شود، بطوريكه باعث يك تحول دايمي شود، مي‌توان گفت كه نوآوري بوقوع پيوسته است. اگر در زمينه تكنولوژي به بررسي سير نوآوري در هزار سال اخير بپردازيم، در كمال شگفتي در مي‌يابيم كه نوآوري و خلاقيت در يك سرزمين باعث شكوفايي نوآوري و خلاقيت در فرهنگي دور دست شده است. خلاقيت به ندرت در انزوا رخ مي‌دهد، زيرا نيازمند ذهن، افكار و اختراعات ساير مردم است. از منظر كلي، خلاقيت در كيفيت راه‌ حل‌هايي كه ضمن حل مسأله به آنها دست مي‌يابيم بروز مي‌كند. در مدرسه براي رسيدن به نتيجه نياز به معلومات داريد در حاليكه در زندگي براي رسيدن به نتيجه نيازمند خلاقيت هستيد. ادوارد لامزين(Edward Lumsaine)

قبلا بحث کرديم که خلاقيت قابليتی ذهنی است که کمک می کند دريافتی نو از دنيای اطراف داشته باشيم. اين نو بودن می تواند در عمق يا در سطح باشد. در سطح به اين معنی است که بتوانيم چيز يا مفهومی را ادارک کنيم که تا به حالا درکش نکرده بوديم. و در عمق به اين معنی است که آنچه که قبلا درک کرده بوديم، بتوانيم به گونه ای جديد درک کنيم.

اين نکته را که گفتم به ياد داستانی از اسکار وايلد افتادم. اما قبل از داستان اجازه دهيد کمی از اسطوره شناسی يونان برايتان بگويم. در اسطوره يونان "نارسيسوس" (که به معنی گل نرگس است.) مردی بود به غايت زيبا و در عين حال خود شيفته. ( و به همين خاطر در روانشناسی به کسانی که خيلی خود شيفته هستند ،می گويند نارسيسيزم دارند.) زنی به نام اکو (که در داستان ديگری مورد نفرين "هرا" قرار گرفته بوده و فقط می توانسته حرف ديگران را تکرار کند و قادر نبوده حرفی از خود بزند) شيفته نارسيسوس می شود. ولی نارسيسوس به او بی محلی می کند. اکو چنان ناراحت می شود که به ته غار می رود و تا امروز هم همانجاست. (به همين خاطر وقتی در غاری صدا می کنيد صدای اکو را می شنويد.) ونوس از اين عمل نارسيسوس خيلی ناراحت می شود و قول می دهد که نارسيسوس را نفرينی سخت کند. او را نفرين می کند تا عاشق کسی بشود که هر گز به او نرسد. نارسيسوس روزی بر روی رودخانه ای سر خم می کند تا آب بنوشد. و وقتی تصوير خود را در آب می بيند، چنان شيفته خود می شود که ديگر نمی تواند حرکت کند. حيوانات جنگل دلشان به حال او می سوزد و از خدايان می خواهند که او را از اين حالت در اوردند. خدايان هم او را به گل نرگس تبديل می کنند. به همين خاطر کنار رودخانه ها گل نرگس را می بينيد که سر در آب خم کرده است.

اسکار وايلد اين داستان را اين گونه تمام می کند. روزی حيوانات به سراغ رودخانه می آيند و می گويند تو که هر روز نارسيسوس را می ديدی حتما خيلی از اين موضوع لذت می بردی.

رودخانه پاسخ می دهد:"نارسيسوس؟ من اصلا متوجه او نشده بودم، من فقط در چشمان او خودم را نگاه می کردم!!!)

اين چرخش در نگاه ،فکر نمی کنم احتياج به توضيح داشته باشد. اسکار وايلد يک موضوع را از ديد ديگری نگاه کرده، يعنی عمق نگاه خود را عوض کرده است و داستانی خلق کرده است.

برای تقويت اين نوع نگاه ، ابزارهائی دراختيار داريم که به پرورش مهارت تفکرخلاق می پردازد. به ياد داشته باشيم که مهارت تفکر خلاق با خود خلاقيت فرق می کند. مهارت تفکر خلاق آن چيزی است که فرا می گيريم تا خلاقيت ما تقويت شود.

تمامی مهارتها برای فرا گيری نياز به زمان دارند و هر کسی با فراگرفتن اين مهارت ها، بسته به استعداد ذاتی، استفاده ای متفاوت از آن می کند. مثل مهارت شنا کردن : با خواندن در مورد شنا کردن ، نمی توان شناگر شد. بايد بياموزيد، بايد تمرين کنيد و به مرور زمان اين مهارت را فرا بگيريد. کسانی هستند که بعد از فراگرفتن مهارت با تمرين مداوم به سطح ملی می رسند. کسانی هم هستند که تا اين حد ياد می گيرند که بتوانند در حد متعارف شنا کنند و از آن لذت ببرند.

مهارتهای تفکر خلاق هم همينطور هستند. بايد برا فراگرفتن آنها زمان صرف کرد، تمرين کرد و بعد از تسلط بر آنها، بسته به استعداد ذاتی خلاقمان، ممکن است دستيابی بزرگ يا در سطح خودمان داشته باشند.

چند پست بعدی را به ابزارهائی اختصاص می دهم که مهارتهای تفکر خلاق را تقويت می کنند.

وزن  مغز  سه پوند مي  باشد  و  هر  روز  هزار تاي آن  از  بين مي  رود. اين  عضو مهم  كم  به  كار  گرفته مي شود  و  هيچ آموزش  درستي  درباره  استفاده  از  آن  داده  نشده  است .

فكر  كردن  يك  مهارت  است   و  بنابراين  مي  تواند  آموخته  شود .متاسفانه  در  مدارس  ،دانشگاهها  و مراكز  آموزشي   بندرت  آموزش  دغاده  مي  شود.يك  مطالعه تازه  در  آمريكا  نشان  داد كه همبستگي   زيادي ميان ضريب  هوشي  بالا  و خلاقيت ،استقلال،حس  كنجكاوي،معلومات رواني  در  كلام  يا  فعاليت  وجود  ندارد.

مغز داراي  دو  نيمه  است  كه  به  وسيله  رشته  اي   از  تارهاي   عصبي   به  هم  مربوط  شده  است .هر  نيمه  فعاليتي  متفاوت  را انجام مي  دهد.

طرف  چپ  مغز  بيشتر  با  فعاليتهاي  علمي  سروكار دارد  مانند منطق ،استدلال ،استنتاج  و  تحليل.

طرف   راست   با  فعاليتهاي   هنري  مربوط  است  مانند  موسيقي ،تصور خلاق،رنگ و  هنر.

بيشتر   فعاليتها  نياز  به  آن  دارد  كه  هر  دو  طرف  در زمانهاي   مختلف  به  كار افتد   تا  توازني  پديد آيد.تجزيه  و تحليل  مسائل  كار  طرف چپ  است  ولي  يافتن  راه  حلي   مناسب  مي  تواند  از  وظايف  ناحيه  راست  باشد.

پديد  آوردن   راههاي  مختلف  تصميم  گيري  كاري  تصوري   است  و  مقايسه  اين  راه  كارها  با  هدفهاي  اصلي ، فعاليتي  منطقي  و مربوط  به  طرف  چپ  است .هنرمندان  بايد  داراي   قرينه  سازي   و طراحي   و  نيز  شناخت   تناسب   رنگها  باشند،دانشمندان  نياز  دارند  كه  از  موانع منطقي  پرش   نمايند  تا  اكتشافها ي  تازه اي  بكنند. گفته  مي شود  انيشتن  نوعي  تفكر   خيالي   را  شروع  كرده  بود  و  مي  پنداشت   كه  برروي  اشعه  خورشيد  سفر  مي  كند،بدين  سان  وي  اين  حالت   درون  بيني  و  بصيرت  را بدون  ارتباط  منطق ي  دنبال  مي  كرد.اين  دو  نيمه  مغز در  دو  طرف،دو  شيوه  تفكر  جدا  از  هم  را پديد  مي  آورند.لذا  انسان  داراي  دو  نوع  تفكر  مي  باشد:

1-تفكر متقارب (به  نزديك  شونده )    Convergent

2-تفكر  متباعد (از  هم  دور شونده)     Divergent

تفكر  متقارب

تفكر  متقارب  هميشه  كوشش  م يكند  كه  به  سوي   يك راه  حل،شعاع هاي  خود  را  تنگ  و  متمركز كند.آن  تفكري  است  استقرايي  منطقي  و داراي  تطابق  زماني ،و  اين  شيوه  انديشيدن  است  كه  مديران  آن  را  طبيعي  ترين  نوع  مي  دانند.

تفكر  متباعد

تفكر  متباعد   آن  است  كه  پاره  كند  و  در  هم  بشكند  تا  از  طرح  موجود  دور  شود .ديناسور،رهبر  پيشين  بازار  جهان  حيوانات ،از  سازگاري   و  پيشرفت  سرباز  زد.ناگهان  تعييري  در  وضع  بازار،گونه  هايي  را محو  و  نابود  كرد.عبرتي  براي  ما.

آموزش مهارت های زندگی ( ویژه جوانان و نوجوانان)

همه ما در زندگی با موقعیت هایی روبرو می شویم كه اگر به درستی عمل نكنیم سلامت روانی خودمان و دیگران به خطر می افتد. این موقعیت ها مختلف هستند . مثلاً چگونه با دوستان و اطرافیان خود ارتباط برقرار كنیم ؟ چگونه مسئولیت های جدید را بپذیریم ؟ چگونه تصمیم بگیریم؟ چگونه مشكلاتمان را حل كنیم ؟ چگونه با ترس ، اضطراب ، ناكامی ، افسردگی و فشارهای روانی مقابله كنیم؟

مهارت های زندگی :

(مهارت های زندگی) توانایی هایی هستند كه به ما كمك می كنند با موقعیت های زندگی - بخصوص موقعیت های پر خطر - به طور صحیح برخورد كنیم . وقتی این مهارت ها را كسب كردیم می توانیم در ایجاد ارتباط با دیگران سازگارانه عمل كنیم و بدون توسل به اعمالی كه به خودمان یا دیگران صدمه می زند مشكلات را حل كنیم .

این مهارت ها چه مهارت هایی هستند؟

مهارت های زندگی شامل ده توانایی كلی به شرح زیر است . برای زندگی بهتر لازم است این مهارت ها را تمرین كنیم تا كمتر دچار آسیب های روانی و اجتماعی  شویم :

1 – توانایی حل مسئله

ما در زندگی به طور مداوم در حال حل مسئله هستیم . برخی از این مسائل ساده هستند ولی برخی دیگر به فعالیت های فكری پیچیده ای نیاز دارند. توانایی حل مسئله به ما كمك می كند مسائل زندگیمان را به نحو مطلوب حل كنیم . اگر مسائل مهم زندگی ما حل نشده باقی بماند با فشار روانی روبرو می شویم و سلامت روانی و جسمانی ما تهدید می شود.

2 – توانایی تصمیم گیری

اگر چه همه ما تصمیم می گیریم ولی همیشه تصمیم های هوشمندانه نمی گیریم . برخی از تصمیم گیری های غلط منجر به به پیامدهای ناخوشایند می شوند. مهارت تصمیم گیری به ما كمك می كند كه به طور صحیح در مورد اعمالمان تصمیم بگیریم و جوانب مختلف انتخاب ها و پیامدهای مثبت و منفی هر یك از آنها را در نظر بگیریم . تصمیم گیری مناسب و واقع بینانه موجب بالا رفتن سطح سلامت روانی ما می شود.

3 – توانایی تفكر خلاق

این نوع تفكر به ما كمك می كند مسائل را از زوایای مختلف دریابیم و راه حل های مختلف مسئله و پیامدهای آن را ارزیابی كنیم و بالاخره راه حل های تازه ای برای مشكلاتمان پیدا كنیم . با استفاده از این مهارت ؛ تصمیم گیری های ما مناسب تر انجام می شوند و مسائل به طور عملی تر حل می شوند.

 4 – توانایی تفكر انتقادی

با استفاده از این مهارت به بررسی و تجزیه و تحلیل افكار خود و دیگران می پردازیم و به فهم و درك روشن تر دست می یابیم . این توانایی كمك می كند تا اطلاعات و تجاربی را كه به ما می رسد تجزیه و تحلیل كرده و در مقابل ارزش ها و فشارهایی كه به ما تحمیل می شود مقاومت كنیم و بدانیم كه رفتار دیگران همیشه درست نیست .        

5 – توانایی ارتباطی

ما بخش اعظم هر روز را به ارتباط برقرار كردن با دیگران می گذرانیم تا هر چه بیشتر بتوانیم نیازهای خود را بیان نماییم و نیازهای دیگران را درك كنیم . توانایی ارتباطی به ما كمك می كند تا با دیگران ارتباط كلامی و غیر كلامی مؤثرتری داشته باشیم و با غلبه بر خجالت ، نظرات خود را برای دیگران ابراز كنیم . اگر این مهارت را كسب كرده باشیم در موقع لزوم می توانیم  با تقاضاهای نامناسب دیگران مخالفت كنیم .

6 – توانایی روابط بین فردی

توانایی روابط بین فردی به ما كمك می كند با دیگران همكاری و مشاركت بهتری داشته باشیم . به آنها اعتماد كنیم. مرزهای روابط با دیگران را تشخیص دهیم .  دوستی های مطلوب را حفظ كنیم و در شروع و خاتمه ارتباطات به طور مؤثرتری رفتار كنیم .

7 – توانایی خودآگاهی

یعنی توانایی شناخت خود و آگاهی از نقاط  ضعف و قوت خواسته ها، ترس ها ، رغبت ها و تمایلات خود؛ این توانایی به ما كمك می كند تصویر واقع بینانه ای از خود داشته باشیم و حقوق و مسئولیت هایمان را بهتر بشناسیم .

8 – توانایی همدلی

توانایی همدلی یعنی این كه فرد بتواند زندگی دیگران را حتی زمانی كه در آن شرایط قرار ندارد ، درك كند . همدلی به ما كمك می كند تا انسان های دیگر را وقتی با ما متفاوت هستند بپذیریم و به آنها احترام بگذاریم . كسانی كه همدلی بیشتری دارند، به دیگران علاقه مندند؛ افراد مختلف را تحمل می كنند؛ پرخاشگری كمتری دارند و دوست داشتنی ترند. این مهارت روابط اجتماعی را بهبود می بخشد.

9 – توانایی مقابله با هیجان

این مهارت شامل توانایی شناسایی هیجانات خود و دیگران ، و نیز شناخت تأثیر هیجانات بر رفتار است . این مهارت به ما كمك می كند كه در مواقع ناكامی ، خشم ، افسردگی و  اضطراب ، واكنش های مناسبی نشان دهیم .

10 – توانایی مقابله با فشارهای روانی ( استرس)

این توانایی شامل شناخت استرس های مختلف زندگی و تأثیر آن بر رفتار است و ما را قادر می سازد كه منابع فشار روانی را در زندگی خود بشناسیم و راه های صحیح كاهش فشار را دنبال كنیم . 

به نقل از تبیان

هوالسمیع البصیر

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 

تلفکس

   66083936 -021 

shahrgroup@yahoo.com